الشيخ محمد تقي بهجت
338
جامع المسائل ( فارسي )
اختلاف ، به اختلاف در تقدم و تأخر جنايت بر بلوغ ، برائت از قصاص ، تقديم قول جانى مىنمايد ( مگر در صورت علم و توافق به تاريخ بلوغ ) ؛ و با تقديم قول جانى ، ديه از مال او است مگر با تصديق عاقله او را . ادّعاى جنون و اگر جانى ادّعاى جنون در وقت جنايت كرد ، قولش مقدم است در صورت سبق جنون بر آن وقت ، و گر نه اظهر تقدم قول ولىّ است با يمين او . و همچنين است اختلاف در اين كه ثابت در حين جنايت ، جنون بوده يا سكر ، بنا بر عدم لحوق به جنون . اختلاف در تعداد موضحه اگر دو موضحه ايقاع كرد و ازالهء حاجز بين آنها از طرف جانى شد ، پس از آن مجنى عليه ادّعا كرد كه ازاله بعد از اندمال بوده و سه موضحه بر جانى است ، و جانى ادّعا كرد كه قبل از اندمال ، ازاله شده بود پس يك موضحه شده است ، قول مجنى عليه در دو موضحه مقدم است و قول جانى در انتفاء سوم . قتل معهود الكفرية او الرقيّة و ادّعاى اسلام توسط ولى اگر به قتل رسانيد كسى را كه معهود از او كفر يا رقّيت بود و ولىّ ادّعاى سبق اسلام بر جنايت نمود ، قول جانى مقدم است با يمين او ؛ و اگر اختلاف در اصل كفر و رقّ بود ، قول ولىّ مقدم است مگر در دار الكفر . پيدايش خوره بعد از مداواى انگشت اگر اصبع مقطوعه را مداوات نمود پس آكله در كف ظاهر شد ، جانى ادّعا كرد كه به سبب مداوات خاصه بوده و مجنى عليه ادّعا كرد كه به سبب قطع بوده ، قول جانى مقدم است با شهادت اهل خبره به صحت ادّعاى او . تعاقب قطع دست راست شخصى بر قطع انگشت ديگرى 5 - اگر اصبعى از دست راست كسى را قطع كرد ، پس از آن دست راست ديگرى را قطع كرد ، قصاص مىشود اصبع ، پس از آن ، دست ، با اداء ديهء اصبع مقطوعه در قصاص بنا بر آن چه گذشت . اگر عكس شد ، قصاص براى دست راست مىشود ، و